Ινστιτούτο Μεσογειακών Σπουδών

Η πόλη στους νεότερους χρόνους

Η πόλη στους νεότερους χρόνους

Το πρόγραμμα, σε συνεργασία με τα Γ.Α.Κ. (Αρχεία Νομού Κυκλάδων), απέβλεψε κυρίως στη δημιουργία μιας υποδειγματικής βάσης δεδομένων για την Ερμούπολη της Σύρου (19ος-20ός αιώνας), με βασικότερες πηγές το δημοτολόγιο, τις απογραφές πληθυσμού, τις ληξιαρχικές πράξεις, τα συμβολαιογραφικά και δικαστικά αρχεία, τα πρακτικά του δημοτικού συμβουλίου, τα αρχεία των εκπαιδευτικών και φιλανθρωπικών ιδρυμάτων, και λοιπές μαρτυρίες που αποτελούν σειρά.

Επιστημονικός Υπεύθυνος: Χρήστος Λούκος 

Ερευνητική ομάδα: Οι φοιτητές του μεταπτυχιακού προγράμματος "Σύγχρονη Ελληνική και Ευρωπαϊκή Ιστορία" του Τομέα Ιστορίας Νεοτέρων Χρόνων του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης: Νικόλαος Αργυρόπουλος (1994-1996), Αργυρώ Βατσάκη (1996-1999), Σάββας Χαραλάμπους (2000-2004), Βασιλική Λαφιατόγλου (2003), Αντώνης Στρατάκης (2005), Ρένια Γιορδαμπλή (2005), Μαρία Μπατσιούλα (2005), Μαριάννα Σφακιανάκη (2006- 2007), Σπύρος Δημανόπουλος (2003-2008), Απόστολος Τόντι (2008-2011), Κατιλένα Σταθάκου (υποψήφια διδάκτορας)

Συνεργαζόμενοι ερευνητές: Olivier Zeller (καθηγητής Ιστορίας των πόλεων, Πανεπιστήμιο Lyon II), Αγγελική Ψιλοπούλου (προϊσταμένη των  Γ.Α.Κ., Αρχεία Νομού Κυκλάδων), Τάινα Χιέταλα (ταξινόμος Γ.Α.Κ., Αρχεία Νομού Κυκλάδων),  Δημήτρης Δημητρόπουλος (ερευνητής στο Ινστιτούτο Νεοελληνικών Ερευνών του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών), † Εύη Ολυμπίτου (επίκουρη καθηγήτρια στο Τμήμα Ιστορίας του Ιονίου Πανεπιστημίου),  Γιάννης Γιαννιτσιώτης (λέκτορας στο Τμήμα Κοινωνικής Ανθρωπολογίας- Ιστορίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου), Μαρία Δαμηλάκου (λέκτορας στο Τμήμα Ιστορίας του Ιονίου Πανεπιστημίου),  

Άλλοι συνεργάτες του προγράμματος: † Γιάννης Αλεξάνδρου και Φοίβος Βιλανάκης, προγραμματιστές ΗΥ.


Στόχος του προγράμματος

Το πρόγραμμα, σε συνεργασία με τα Γ.Α.Κ. (Αρχεία Νομού Κυκλάδων), απέβλεψε κυρίως στη δημιουργία μιας υποδειγματικής βάσης δεδομένων για την Ερμούπολη της Σύρου (19ος-20ός αιώνας), με βασικότερες πηγές το δημοτολόγιο, τις απογραφές πληθυσμού, τις ληξιαρχικές πράξεις, τα συμβολαιογραφικά και δικαστικά αρχεία, τα πρακτικά του δημοτικού συμβουλίου, τα αρχεία των εκπαιδευτικών και φιλανθρωπικών ιδρυμάτων, και λοιπές μαρτυρίες που αποτελούν σειρά. Η βάση αυτή, που εμπλουτίστηκε και με πηγές που αφορούν σε άλλες ελληνικές πόλεις,

  • θα παρέχει στοιχεία σε κάθε ενδιαφερόμενο ερευνητή
  • θα επιτρέψει ποικίλες συγκρίσεις επί πολλών θεμάτων
  • θα ενθαρρύνει μελέτες για τη νεοελληνική πόλη, οι οποίες δεν θα προσκρούουν στην αδυναμία επεξεργασίας πολλαπλών δεδομένων
  • θα βοηθήσει στην ένταξη της νεοελληνικής πόλης σε ένα ευρύτερο πλαίσιο ερευνών που διεξάγονται στην Ελλάδα και το εξωτερικό για το αστικό φαινόμενο
  • θα υποστηρίξει τη διδασκαλία και έρευνα στο Πανεπιστήμιο Κρήτης.


Δείτε τη βάση δεδομένων: http://cities.ims.forth.gr


Προϊόντα του προγράμματος

Βάσεις δεδομένων 

  • Δημοτολόγιο της Ερμούπολης (19ος αιώνας-1945) (45.000 εγγραφές περίπου) 
    Για κάθε δημότη σημειώνονται : το ονοματεπώνυμο, η ηλικία, το επάγγελμα, η καταγωγή, ο χρόνος εγκατάστασης στην πόλη κλπ.
  • Απογραφές της Ερμούπολης των ετών 1860, 1870, 1878 (19.000 εγγραφές περίπου)
    Οι απογραφές αυτές έγιναν επιτόπου, σπίτι προς σπίτι, και παρέχουν πλήθος πληροφοριών: διασπορά ατόμων και ομάδων στο χώρο ( με κριτήρια οικονομικά, γεωγραφικής προέλευσης κ.α.), αριθμός ατόμων κατά οικογένεια, παρουσία απλής ή διευρυμένης οικογένειας, ηλικίες, επαγγέλματα, υπηρετικό προσωπικό, μεταβολές από την μία απογραφή στην άλλη κλπ.
  • Καταγραφή σε περιλήψεις και μηχανογράφηση των πρακτικών του Δημοτικού Συμβουλίου Ερμουπόλεως (1840-1951)
    Καταγράφονται εν συντομία, σε 2.500 περίπου περιλήψεις, όλες οι πληροφορίες των πρακτικών και επιλέγονται λέξεις κλειδιά για την αναζήτηση ονομάτων και θεμάτων που περιέχονται σ' αυτές. Ο πλούτος των στοιχείων που αποδεσμεύονται οφείλεται, μεταξύ των άλλων, στο γεγονός ότι η δημοτική αρχή μετείχε ουσιαστικά, τουλάχιστον το 19ο αιώνα, σε όλες σχεδόν τις κοινωνικές λειτουργίες της πόλης. Προβάλλεται, επίσης, η στρατηγική των ηγετικών ομάδων, εκπρόσωποι των οποίων είναι μέλη του δημοτικού συμβουλίου, για όλα τα ζητήματα της τοπικής κοινωνίας.
  • Μητρώο αρρένων του δήμου Ερμούπολης (1845-1912) (Περίπου 26.000 εγγραφές)
  • Καταγραφή αφιχθέντων Μικρασιατών προσφύγων του 1922 στη Σύρο
    Μεγάλο κατάστιχο με 7.800 εγγραφές περίπου. Καταγραφή κατά οικογένειες, ηλικίες, προέλευση, επαγγέλματα κλπ. Από τους 7000 πρόσφυγες που αποβιβάστηκαν στο νησί και καταγράφηκαν, εγκαταστάθηκαν τελικά οι μισοί περίπου, οι οποίοι όχι μόνο ανανέωσαν πληθυσμιακά την Ερμούπολη, αλλά και συνέβαλαν στη δημιουργία νέων κοινωνικών και πολιτισμικών πραγματικοτήτων.
  • Δημοτολόγιο Μικρασιατών προσφύγων 
    500 περίπου άνδρες από τους παραπάνω πρόσφυγες έγιναν δημότες Ερμούπολης. Η καταγραφή των προσωπικών τους δεδομένων συνήθως συνοδεύεται από φωτογραφία τους, που απεικονίζεται στη βάση
  • Γάμοι Ερμουπολιτών (1859-1925)
    Αποδελτιώνονται περίπου 9.000 ληξιαρχικές πράξεις γάμου του δήμου Ερμούπολης. Τα αντλούμενα στοιχεία αφορούν τους γάμους, τον γαμπρό, τη νύφη και τους γονείς τους)
  • Θάνατοι Ερμουπολιτών (1876-1878, 1892-1898) (Περίπου 5.200 εγγραφές)
    Αποδελτιώνονται τρία πρόχειρα βιβλία αποβιώσεων του δήμου Ερμούπολης. Πληροφορίες για τους θανάτους, τον θανόντα, το αίτιο του θανάτου, τους μάρτυρες κλπ. 
  • Εκλογικοί κατάλογοι Ερμουπολιτών (1889, 1914)
    Αντίστοιχα περίπου 5.500 και 8.700 εγγραφές. Καταχωρούνται μεταξύ άλλων, το επάγγελμα, η καταγωγή, και η ηλικία των εκλογέων
  • Εκλογικός κατάλογος Σύρου (1910) (Περίπου 1.500 καταχωρήσεις)
    Αφορά τους κατοίκους, καθολικούς το θρήσκευμα, του γειτονικού με την Ερμούπολη δήμου Σύρου
  • Συμβολαιογράφοι Ερμουπόλεως
    Έχουν αποδελτιωθεί οι περιλήψεις 4.300 περίπου πράξεων του συμβολαιογράφου Κωνσταντίνου Αγγελίδη (1854-1855, 1859-1860)
  • Εκλογικοί κατάλογοι δήμου Πειραιά (1866, 1878, 1888, 1895) (Περίπου 17.000 εγγραφές)
  • Φορολογικοί κατάλογοι Πειραιωτών των ετών 1887 και 1892.
    1.815 εγγραφές επιτηδευματιών. Μεταξύ των πεδίων: είδος επιτηδεύματος, τοποθεσία καταστήματος ή οίκου, ετήσιο ενοίκιο
  • Δημοτολόγιο Κέας (1852) (Περίπου 4.600 εγγραφές)
    Με την οικονομική ενίσχυση του δήμου Κέας, όπως και οι επόμενες βάσεις δεδομένων
  • Δημοτολόγιο Κέας (1901) (Περίπου 6.000 εγγραφές)
  • Δημοτολόγιο Μικρασιατών Προσφύγων του 1922 στην Κέα (Περίπου 800 εγγραφές)
  • Εκλογικοί κατάλογοι Κέας (1879, 1901, 1910, 1928, 1946, 1963) (Περίπου 9.000 εγγραφές)
  • Προσωπική εργασία κατοίκων Κέας (1878)
    Καταγραφή (ονοματεπώνυμο, επάγγελμα κλπ) 1.572 ατόμων που προσέφεραν προσωπική εργασία στην εκτέλεση κυρίως δημοτικών έργων
  • Απογραφές της Αμοργού των ετών 1870 και 1878
    Οι απογραφές αυτές έγιναν σπίτι προς σπίτι. Περίπου 4.600 εγγραφές. Με την οικονομική ενίσχυση του δήμου Αμοργού, όπως και οι επόμενες βάσεις δεδομένων
  • Εκλογικός κατάλογος δήμου Αμοργού (1877) (Περίπου 700 εγγραφές)
  • Εκλογικοί κατάλογοι δήμου Αιγιάλης/Θολαρίων (1887, 1928, 1947) (Περίπου 1.000 εγγραφές)
  • Εκλογικός κατάλογος Κέρκυρας (1871) (Περίπου 6.800 εγγραφές)
  • Απογραφή πληθυσμού του Ναυπλίου (1825) (Περίπου 2.300 εγγραφές)
    Πρόκειται για δύο κατάστιχα όπου σημειώνονται όχι μόνον οι κάτοικοι της πόλης αλλά και οι πρόσφυγες που κατέφυγαν σ' αυτήν λόγω της απειλής του Ιμπραήμ.
  • Α΄ Δημοτολόγιο του Ρεθύμνου (1900-1927) (12.000 εγγραφές περίπου)
    Πολλοί από τους εγγραφόμενους δημότες είναι μουσουλμάνοι που αποχώρησαν το 1922, καθώς και οι αφικνούμενοι Μικρασιάτες πρόσφυγες
  • Μικρασιάτες πρόσφυγες στην Αργεντινή: όπως καταγράφονται 1) στους καταλόγους επιβατών των πλοίων που μετέφεραν τους μετανάστες στο Buenos Aires, 2) στα μητρώα του ελληνικού προξενείου του Buenos Aires. Η βάση δημιουργήθηκε από τη Μαρία Δαμηλάκου.

Βάσεις δεδομένων υπό επεξεργασία που δεν έχουν αναρτηθεί στο διαδίκτυο:

  • Γεννήσεις Ερμουπολιτών (1859-1925)  (ληξιαρχικές πράξεις γεννήσεων του δήμου Ερμούπολης)    
  • Βιβλιοθήκες των Συριανών λογίων Σταύρου Ι. Βαφία, Ανδρέα Δρακάκη και Μάνου Ελευθερίου
    Οι βιβλιοθήκες αυτές βρίσκονται στα ΓΑΚ ν.Κυκλάδων στην Ερμούπολη. Περιέχουν, μεταξύ άλλων, σπάνια έντυπα του 18ου και 19ου αιώνα, και κυρίως μια πολύτιμη συλλογή ερμουπολίτικων εκδόσεων. Οι εν λόγω κατάλογοί τους, σε ψηφιακή μορφή, βρίσκονται κι αυτοί στα ΓΑΚ του νομού Κυκλάδων.

Βιβλιογραφίες (μηχανογραφημένες)

  • Βιβλιογραφία για την Ερμούπολη και τη Σύρο γενικότερα, 19ος-20ός αιώνας
  • Βιβλιογραφία για την πόλη στους νεότερους χρόνους

Συλλογή αρχειακού και άλλου υλικού - Ταξινομήσεις αρχείων

  • Το υλικό των παραπάνω βάσεων σε φωτοτυπίες ή ψηφιακή μορφή.  
  • Συμμετοχή στην ταξινόμηση αρχειακού υλικού στη Σύρο, Κέα, Αμοργό, Αίγιο, Σύμη και Βίλια.


Δημοσιεύσεις

  • Χρήστος Λούκος, «Illusions and Realities at the end of the Nineteenth Century: An Attempt to   Construct a Railway Line on the Island of Syros», στο: Philip Carabot (ed.), Greek Society in t he Making, 1863-1913: Realities, Symbols and Visions, Aldershot, Hampshire, Variorum, 1997, σ. 131-144.
  • Χρήστος Λούκος, «Θάνατοι από πείνα στη Σύρο, 1941-1944. Μύθοι και πραγματικότητες», Δελτίο Κέντρου Ερεύνης της Ιστορίας του Νεωτέρου Ελληνισμού της Ακαδημίας Αθηνών, τ. 1 (1998), σ. 191-202.
  • Χρήστος Λούκος, «Les petites villes en Grèce (1830-1912). Problèmes de définition et de hiérarchie», στον τόμο: Olivier Zeller (dir.), Petites villes d'Europe, αφιέρωμα στα: Cahiers d'histoire, τ. XLIII/3-4 (1998), σ. 587-602.
  • Χρήστος Λούκος, «Οι Μικρασιάτες πρόσφυγες στην Ερμούπολη. Πρώτες υποθέσεις μιας έρευνας για τα προβλήματα εγκατάστασης και ενσωμάτωσης», Εταιρεία Σπουδών Νεοελληνικού Πολιτισμού και Γενικής Παιδείας (εκδ.), Ο ξεριζωμός και η άλλη πατρίδα. Οι προσφυγουπόλεις στην Ελλάδα. Επιστημονικό Συμπόσιο (11 και 12 Απριλίου 1997), Αθήνα [1999], σ. 203-214.
  • Χρήστος Λούκος, «Η πόλη και οι νεκροί της (Ερμούπολη, 19ος αιώνας)», στον τόμο: Εταιρεία Μελέτης Νέου Ελληνισμού (εκδ.), Η Πόλη στους Νεότερους Χρόνους. Διεθνές συνέδριο (Αθήνα 27-30 Νοεμ. 1997), Αθήνα 2000.
  • Χρήστος Λούκος, Πεθαίνοντας στη Σύρο τον 19ο αιώνα. Οι μαρτυρίες των διαθηκών, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, 2000.
  • Χρήστος Λούκος, «Τα δημογραφικά της κατοχής. Μερικές προτάσεις για την συστηματική αξιοποίησή τους», Αρχειοτάξιο τχ. 3 (Μάϊος 2001), σ. 90-93.
  • Χρήστος Λούκος, «Μικρές και μεγάλες πόλεις», Χρήστος Χατζηιωσήφ (επιμ.), Ιστορία της Ελλάδας του 20ου αιώνα. Ο μεσοπόλεμος 1922- 1940, τόμος Β1, Αθήνα, Βιβλιόραμα, 2002, σ. 133-135.
  • Χρήστος Λούκος(επιμ.), Δημοτική Βιβλιοθήκη Ερμουπόλεως. Κατάλογος, μέρος πρώτο: έντυπα του παλαιού βιβλίου εισαγωγής, καταγραφή: Οντέτ Βάρων- Βασάρ, Μαρίζα Δαλεζίου, εκδ. Δημοτική Βιβλιοθήκη Ερμουπόλεως- Εταιρεία Μελέτης Νέου Ελληνισμού, Ερμούπολη 2003, 659 σ.
  • Χρήστος Λούκος, «Families and family structure in a Neo- Hellenic city: Hermoupolis inn the mid- 19th century», The history of the Family, τχ. 9 (2004), σελ. 317- 324
  • Χρήστος Λούκος, «Η ελληνική πρωτεύουσα, 1890-1912», Χριστίνα Κουλούρη (επιμ.), Αθήνα, πόλη των Ολυμπιακών Αγώνων, 1896- 1906, εκδ. Διεθνής Ολυμπιακή Ακαδημία, Αθήνα, 2004, σ. 55-98.
  • Χρήστος Λούκος, «Καθολικοί και ορθόδοξοι στη Σύρο, 1821- 1974: μια δύσκολη συγκατοίκηση», Εταιρεία Σπουδών Νεοελληνικού Πολιτισμού και Γενικής Παιδείας (εκδ.), Επιστημονικό συμπόσιο Μειονότητες στην Ελλάδα (7-9 Νοεμβρίου 2002), Αθήνα 2004, σ. 285-299.
  • Χρήστος Λούκος, «Το ερευνητικό πρόγραμμα 'Η πόλη στους νεότερους χρόνους' του Ινστιτούτου Μεσογειακών Σπουδών: προτάσεις για μια συνολική μελέτη του αστικού φαινομένου», Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών και Μελετών «Ελευθέριος Βενιζέλος»,- Χανιά, Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας, Εθνικό Μετσόβειο Πολυτεχνείο- Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών (εκδ.), Ελευθέριος Βενιζέλος και ελληνική πόλη: Πολεοδομικές πολιτικές και κοινωνικοπολιτικές ανακατατάξεις, Αθήνα 2005, σ. 195-200.
  • Χρήστος Λούκος, « Η πείνα στην Κατοχή. Δημογραφικές και κοινωνικές διαστάσεις», Χρήστος Χατζηιωσήφ (επιμ.), Ιστορία της Ελλάδας του 20ου αιώνα,. τόμος Γ1:1941- 1945, Αθήνα, Βιβλιόραμα, 2007, σ. 219-261.
  • Χρήστος  Λούκος, «Μερικές επισημάνσεις για τους κατοίκους της Ερμούπολης τον 19ο αιώνα: γεωγραφική προέλευση, εγκατάσταση στο χώρο, επαγγέλματα, κοινωνικές σχέσεις», Χριστίνα Αγριαντώνη - Δημήτρης Δημητρόπουλος (επιμ.), Σύρος και Ερμούπολη. Συμβολές στην ιστορία του νησιού, 15ος-20ός αι., Αθήνα, Ινστιτούτο Νεοελληνικών Ερευνών/ΕΙΕ, 2008, σ. 105-124
  • Χρήστος  Λούκος, «Μερικές επισημάνσεις για τους κατοίκους της Ερμούπολης τον 19ο αιώνα: γεωγραφική προέλευση, εγκατάσταση στο χώρο, επαγγέλματα, κοινωνικές σχέσεις», Χριστίνα Αγριαντώνη – Δημήτρης Δημητρόπουλος (επιμ.), Σύρος και Ερμούπολη. Συμβολές στην ιστορία του νησιού, 15ος-20ός αι., Αθήνα, Ινστιτούτο Νεοελληνικών Ερευνών/ΕΙΕ, 2008, σ. 105-124
  • Χρήστος  Λούκος, «Κέα: από την ταξινόμηση του Δημοτικού Αρχείου σε πρώτες υποθέσεις για μια νέα ιστορία του νησιού», Ψηφίδες. Μελέτες Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Τέχνης στη μνήμη της Στέλλας Παπαδάκη-Oekland, επιστημονική επιμέλεια: Όλγα Γκράτζιου – Χρήστος Λούκος, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο 2009, σ. 323-334.
  • Χρήστος  Λούκος, «Ένας ιατρός στη Σύρο με ιδιαίτερη κοινωνική ευαισθησία: Ευάγγελος Αρφάνης», Κώστας Λάππας κ.ά. (επιμ.), Μνήμη Πηνελόπης Στάθη. Μελέτες Ιστορίας και Φιλολογίας, Ηράκλειο, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, 2011, σ. 103-113.
  • Χρήστος  Λούκος, «Οι πολιτικές και ιδεολογικές συγκρούσεις στη μετακατοχική Σύρο και ο δήμαρχος Ερμούπολης Επαμεινώνδας Παππαδάμ», Μνήμων 32 (2011-2012) 177-204.
  • Χρήστος  Λούκος, «Η αντιοθωνική εξέγερση στην Ερμούπολη (28 Φεβρουαρίου – 3 Μαρτίου 1862) και η ιδιαιτερότητα αυτής έναντι των εξεγέρσεων του Ναυπλίου και των άλλων πόλεων», Ναυπλιακά Ανάλεκτα VIII = Πρακτικά επιστημονικού συμποσίου (Ναύπλιο, 12-14 Οκτωβρίου 2012) με θέμα 150 χρόνια Ναυπλιακή Επανάσταση (1 Φεβρουαρίου – 8 Απριλίου 1862), Ναύπλιο 2013, σ. 155-176.
  • Χρήστος  Λούκος, «Νέα τεκμήρια για τα τυπογραφεία και τους τυπογράφους της Ερμούπολης»,  Πρακτικά ημερίδας στη μνήμη του τυπογράφου Χρίστου Γ. Μανουσαρίδη, εκδ. ΕΜΝΕ (Παράρτημα αρ. 18 του περιοδικού Μνήμων), Αθήνα 2013, σ. 187-218.
  • Χρήστος  Λούκος, « Hermoupolis, fin XIXe – debit XXe siècle. Changements économiques, sociaux et idéologiques », Mathieu Grenet – Yannick Jambon – Marie-Laure Ville (dir.), Histoire urbaine et sciences sociales. Mélanges en l’honneur du professeur Olivier Zeller, Παρίσι, Classiques Garnier, 2014, σ. 201-213.
  • Χρήστος  Λούκος, «Από την ταξινόμηση του αρχείου της Δημογεροντίας και του Δήμου Σύμης σε κάποιες υποθέσεις για μια νέα ιστορία του νησιού», Μνήμη Εύης Ολυμπίτου. Τοπικές κοινωνίες στον θαλάσσιο και ορεινό χώρο στα νότια Βαλκάνια, 18ος-19ος αιώνας. Πρακτικά Συμποσίου (Κέρκυρα, 24-26 Μαΐου 2012), Ιόνιο Πανεπιστήμιο-Τμήμα Ιστορίας, Κέρκυρα 2014, σ. 147-170.
  • Χρήστος  Λούκος, «Ημέρες εξέγερσης στην Ερμούπολη της Σύρου (1862)», Ευγενία Δρακοπούλου –Δημήτρης Δημητρόπουλος (επιμ.), Ταξίδια στο Αιγαίο με πλοηγό την Ιστορία, εκδ. ΕΙΕ/Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών/Οργανισμός Λιμένος Πειραιώς, Αθήνα 2015, σ. 123-138
  • Χρήστος  Λούκος, «Η ανανέωση του ενδιαφέροντος για τις πόλεις στην ελληνική ιστοριογραφία και το γαλλικό παράδειγμα»,   Συναντήσεις της ελληνικής με τη γαλλική Ιστοριογραφία από τη Μεταπολίτευση έως σήμερα. Με την ευκαιρία της συμπλήρωσης 40 χρόνων από την ίδρυση της Εταιρείας Μελέτης Νέου Ελληνισμού (1971-2011), εκδ. Ecole Francaise d’Athenes – EIE/Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών/Τομέας Νεοελληνικών Ερευνών αρ.140/Εταιρεία Μελέτης Νέου Ελληνισμού, περιοδικό Μνήμων, Αθήνα 2015, σ. 167-176
  • Χρήστος  Λούκος, «Εθελοντικές συσσωματώσεις για νέους και από νέους στη Σύρο κατά το πρώτο μισό του εικοστού αιώνα», Έφη Αβδελά – Χάρης Εξερτζόγλου –Χρήστος Λυριντζής (επιμ.), Μορφές δημόσιας κοινωνικότητας στην Ελλάδα του εικοστού αιώνα, Πανεπιστήμιο Κρήτης, Ρέθυμνο, 2015, σ. 62-81
  • Χρήστος  Λούκος, Τάινα Χιέταλα, Αγγελική Ψιλοπούλου (επιμ.), Ο κατάλογος της Βιβλιοθήκης Σταύρου Βαφία, εκδ.: Δήμος Ερμούπολης - Ινστιτούτο Μεσογειακών Σπουδών, Ερμούπολη 2001.
  • Μαρία Δαμηλάκου, «Η εγκατάσταση των ευρωπαίων μεταναστών στην πόλη του Μπουένος Άιρες (1880-1920)», Μνήμων 27 (2004)
  • Μαρία Δαμηλάκου, «Μικρασιάτες πρόσφυγες στην Αργεντινή: μεταναστευτικές διαδρομές και στοιχεία ταυτότητας», Τα Ιστορικά τχ. 2005
  • Σπύρος Δημανόπουλος, «Η κοινωνική διαστρωμάτωση του μουσουλμανικού πληθυσμού του Ρεθύμνου και η διεκδίκηση της ανταλλάξιμης περιουσίας, 1924 – 1927», Μνήμων 31 (2010), σ.151–186


Εκθέσεις

  • Από κοινού με τα ΓΑΚ- Αρχεία Νομού Κυκλάδων οργάνωση έκθεσης: «Μικρασιάτες πρόσφυγες του 1922 στη Σύρο. Έκθεση τεκμηρίων» (Ερμούπολη, Ιστορικό Αρχείο, Δεκέμβριος 2002 - Φεβρουάριος 2003)
     

Αδημοσίευτες εργασίες μεταπτυχιακών φοιτητών του Πανεπιστημίου Κρήτης που χρησιμοποίησαν το αρχειακό  υλικό του προγράμματος

  • Νίκος Αργυρόπουλος, "Υπηρέτες και υπηρέτριες στο ελληνικό κράτος. Το παράδειγμά του Ναυπλίου και της Ερμούπολης το 19ο αιώνα" (διπλωματική εργασία, Ρέθυμνο 1997).
  • Νανά Τζιμούρτα, "Γάμοι στην Ανω Σύρο κατά την περίοδο της Κατοχής" (Ρέθυμνο 1998).
  • Ευγενία Αδαμοπούλου, "Κοινωνική διαστρωμάτωση, ιεραρχίες: Πάτρα 1860-1900" (Ρέθυμνο 1999).
  • Κατερίνα Τασιοπούλου, "Κοινωνική διαστρωμάτωση του Αργους (1860-1928). Το παραδοσιακό σε συνάρτηση με το μοντέρνο" (Ρέθυμνο 1999).
  • Νίκος Παπαμανώλης, "Ο Πειραιάς στα τέλη του 19ου αιώνα. Κοινωνική διαστρωμάτωση και ιεραρχίες μέσα από τον εκλογικό κατάλογο του 1895" (Ρέθυμνο 1999).
  • Υπακοή Χατζημιχαήλ, "Δημογραφικά της Αθήνας κατά την περίοδο 1940-1945" (διπλωματική εργασία, Ρέθυμνο 2000).
  • Αργυρώ Βατσάκη, "Μια πόλη στην Επανάσταση του 1821. Το Ναύπλιο (1825)" (διπλωματική εργασία, Ρέθυμνο 2001).
  • Βασιλική Λαφιατόγλου, «Φτώχεια και φιλανθρωπία το 19ο αιώνα. Η ελληνική περίπτωση: το παράδειγμα της Σύρου» (Ρέθυμνο 2002).
  • Ελένη Νικολάου, « Πόλη, νόσος και κοινωνικό φαντασιακό. Ερμούπολη- Σύρος, 1918. Συμβολή σε μια πολιτισμική ιστορία της φυματίωσης» (Ρέθυμνο 2002).
  • Γεώργιος Γάσιας, «Προσέγγιση σε μια νησιωτική κοινότητας: Κέα 1900- 1945» (Ρέθυμνο 2002).
  • Δέσποινα Νικολάου, «Ο λόγος «περί εργατών» στην Ερμούπολη του 19ου αιώνα. Ιστορική και γλωσσολογική προσέγγιση του λόγου των αστών για τους εργάτες αλλά και των ίδιων των εργατών, σ' ένα σημαντικό αστικό κέντρο της Ελλάδας» (διπλωματική εργασία, Ρέθυμνο 2003).
  • Εμμανουήλ Χαλκιαδάκης, «Η βιομηχανία της Ερμούπολης, τέλη 19ου αιώνα- 1940: τα εργοστάσια Καρέλλα, Λαδόπουλων, Βάρδακα και Μπαρμπέτα. Η περίπτωση των πολυδύναμων επιχειρηματιών» (διπλωματική εργασία, Ρέθυμνο 2003).
  • Σπύρος Δημανόπουλος, «Κατάλογοι συνδρομητών λογοτεχνικού εντύπου παραγόμενου στη Σύρο (1870- 1880)» (Ρέθυμνο 2003).
  • Μαρία Μπατσιούλα, «Η Αθήνα την εποχή της Μπελ Επόκ» (Ρέθυμνο 2004).
  • Σάκης Σπυρίδης, «Κοινοτικές αντιπαραθέσεις και ταυτότητες στη Σύρο, 1824-1940: ιστορικές και λογοτεχνικές καταγραφές» (Ρέθυμνο 2004).
  • Αθανάσιος Μπέτας, «Οι πρόσφυγες στην Αθήνα κατά τον Μεσοπόλεμο» (Ρέθυμνο, 2004).
  • Γιάννης Μαργιούλας, «Κατάστιχο διερχομένων από την Ερμούπολη 1868- 1878: Μια απόπειρα προσέγγισης μιας ρευστής παραμέτρου της φυσιογνωμίας της πόλης» (Ρέθυμνο 2005).
  • Παντελής Παπαδάκης, « Η χολέρα στην Αθήνα στα 1854» (διπλωματική εργασία, Ρέθυμνο 2006).
  • Ελένη Κυραμαργιού, «Οι πληθυσμιακές μετακινήσεις στις Σπέτσες το 1933: ένα κατάστιχο» (Ρέθυμνο 2006).

Ερευνητική Ομάδα

Χρήστος Λούκος

Καθηγητής ιστορίας νεοτέρων χρόνων
Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης
Curriculum vitae

Σχετικές Δημοσιεύσεις