Ινστιτούτο Μεσογειακών Σπουδών

GeSuLaQ

Γεωγραφία της επιτήρησης. Λοιμοκαθαρτήρια και υγειονομεία στο ελληνικό κράτος, 1821-1923

Στόχος του ερευνητικού προγράμματος είναι η καταγραφή των λοιμοκαθαρτηρίων και υγειονομείων που λειτούργησαν στο Ελληνικό κράτος από την κήρυξη της Ελληνικής Επανάστασης το 1821 έως το 1923, όταν οριστικοποιούνται τα σύνορά του μετά από μια δεκαετία πολέμων (1912-1922). Η έρευνα θα επικεντρωθεί τόσο στα λοιμοκαθαρτήρια, τα υγειονομεία και τους υγειονομικούς σταθμούς που ίδρυσε και λειτούργησε η κεντρική διοίκηση όσο και στα αντίστοιχα που κατασκεύασαν διάφοροι δήμοι, κυρίως νησιωτικοί, στην προσπάθειά τους να προστατεύσουν αφενός τον πληθυσμό τους, αφετέρου τις οικονομικές τους λειτουργίες.

Με την κήρυξη της Ελληνικής επανάστασης (1821), μαζί με τα υποτυπώδη νοσοκομεία, ιδρύονται πρόχειρα λοιμοκαθαρτήρια, κυρίως δημοτικά, με στόχο να περιοριστεί η μετάδοση επιδημιών που πλήττουν διάφορες περιοχές του ελληνικού χώρου. Με την οριστικοποίηση των συνόρων του ανεξάρτητου Ελληνικού κράτους θα ιδρυθούν μια σειρά από λοιμοκαθαρτήρια και υγειονομεία, κυρίως σε σημαντικά λιμάνια αλλά και χερσαίες πόλεις στα σύνορα με την Οθωμανική αυτοκρατορία. Οι διαδοχικές εδαφικές επεκτάσεις και προσαρτήσεις της Ελλάδας μεταβάλουν διαρκώς το δίκτυο λοιμοκαθαρτηρίων και υγειονομείων. Στόχος του ερευνητικού προγράμματος είναι η καταγραφή των λοιμοκαθαρτηρίων και υγειονομείων που λειτούργησαν στο Ελληνικό κράτος από την κήρυξη της Ελληνικής Επανάστασης το 1821 έως το 1923, όταν οριστικοποιούνται τα σύνορά του μετά από μια δεκαετία πολέμων (1912-1922). Η έρευνα θα επικεντρωθεί τόσο στα λοιμοκαθαρτήρια, τα υγειονομεία και τους υγειονομικούς σταθμούς που ίδρυσε και λειτούργησε η κεντρική διοίκηση όσο και στα αντίστοιχα που κατασκεύασαν διάφοροι δήμοι, κυρίως νησιωτικοί, στην προσπάθειά τους να προστατεύσουν αφενός τον πληθυσμό τους, αφετέρου τις οικονομικές τους λειτουργίες. Η ερευνητική πρόταση συνδυάζει τις δύο κυρίαρχες προσεγγίσεις της ιστορίας της υγείας στην ελληνική ιστοριογραφία: την βιο-ιατρική και την κοινωνική διάσταση. Η έρευνα δεν αποσκοπεί στη μελέτη των λοιμοκαθαρτηρίων μόνο ως ιατρικών – υγειονομικών θεσμών, αλλά θα αναδείξει τους κοινωνικούς, οικονομικούς, πολιτικούς, πολιτισμικούς, περιβαλλοντικούς και ψυχολογικούς παράγοντες που επέδρασαν και συνόδευσαν τη λειτουργία τους.

Επιστημονική υπεύθυνη: Λήδα Παπαστεφανάκη

Ερευνητική ομάδα:
Γιάννης Γονατίδης (υπ. διδάκτορας νεότερης ιστορίας, Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας, Πανεπιστήμιο Κρήτης)
Μαρία Παππά (υπ. διδάκτορας νεότερης ιστορίας, Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας, Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων)

Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Ανάπτυξη Ανθρώπινου Δυναμικού, Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση 2014-2020»

Πηγή εικόνας: John Howard, An Account of the Principal Lazarettos in Europe, with various papers relative to the Plague, Warrington 1789.

Ερευνητική Ομάδα

Λήδα Παπαστεφανάκη

Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ελληνικής οικονομικής και κοινωνικής Ιστορίας (19ος-20ός αιώνας)
Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας Πανεπιστημίου Ιωαννίνων
Curriculum vitae

Γιάννης Γονατίδης

Υποψήφιος διδάκτωρ
Curriculum vitae

Μαρία Παππά

Υποψήφια διδάκτορας νεότερης ιστορίας
Πανεπιστημίου Ιωαννίνων