Ινστιτούτο Μεσογειακών Σπουδών

Πρακτικά Αλκυονίδων Ημερών

Ottoman Sources for the History of Lefkada

Ηλίας Κολοβός (επιμ.), Οθωμανικές πηγές για τη νεώτερη ιστορία της Λευκάδας, Ηράκλειο: Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, 2013.

Στον παρόντα τόμο μεταφράζονται οθωμανικά ιστορικά τεκμήρια για τη νεώτερη ιστορία της Λευκάδας, χρονολογούμενα μεταξύ του 15ου και του 17ου αιώνα. Οι πηγές ρίχνουν φως στην ιστορία του φρουρίου της Αγίας Μαύρας και των οικισμών που βρίσκονταν γύρω του κατά τους οθωμανικούς χρόνους, μας παρέχουν μια αναλυτική καταγραφή των χωριών της Λευκάδας και των δημογραφικών τους αναστημάτων, ενώ προσφέρουν επίσης έναν κατάλογο των οικογενειακών ονομάτων των Λευκαδίων ανά οικισμό από τα μέσα του 17ου αιώνα.

Η εκτενής εισαγωγή του βιβλίου τοποθετεί το φρούριο της Αγίας Μαύρας και τη Λευκάδα στο κέντρο της οθωμανικής μεθορίου στο Ιόνιο Πέλαγος, απέναντι από τα βενετικά νησιά. Ως τμήμα της ευρύτερης μεθορίου της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στη Μεσόγειο, το Ιόνιο Πέλαγος, με βάση το παράδειγμα της Αγίας Μαύρας και της Λευκάδας, εξετάζεται ως στρατιωτική, πολιτική και δημοσιονομική ζώνη, αλλά και ως χώρος εμπορικών και πολιτισμικών ανταλλαγών.

Για να αγοράσετε τον τόμο, πατήστε εδώ.

Halcyon Days in Crete VII cover

Halcyon Days in Crete VII

Antonis Anastasopoulos (ed.), Political Initiatives 'From the Bottom Up' in the Ottoman Empire. Halcyon Days in Crete VII: A Symposium Held in Rethymno, 9-11 January 2009, Rethymno: Crete University Press, 2012.

Υπήρχαν πολιτικές πρωτοβουλίες «από τα κάτω» σε μια αυτοκρατορία στην οποία ο σουλτάνος εξουσίαζε το «ποίμνιό» του, τους ραγιάδες, αντί να κυβερνά πολίτες με θεσμοποιημένα κοινωνικά και πολιτικά δικαιώματα με τη νεότερη σημασία των όρων; Ξεκινώντας από τον τίτλο του πρωτοποριακού άρθρου της Σουράγια Φαρόκι, που δημοσιεύτηκε το 1986, ο σκοπός του 7ου συμποσίου των «Αλκυονίδων Ημερών στην Κρήτη» το 2009 ήταν να μελετήσει το χαρακτήρα και τις μορφές της πολιτικής συμμετοχής στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, με έμφαση στην κατεύθυνση «από τα κάτω». Αποτέλεσμα ήταν τα 19 άρθρα που δημοσιεύονται σε αυτό τον τόμο, τα οποία ασχολούνται με το ζήτημα από διάφορες γωνίες και οπτικές, ενθαρρύνοντας έτσι τον αναγνώστη να αναστοχαστεί πάνω στο νόημα και τις χρήσεις τριών κομβικών εννοιών: «πολιτικός», «πρωτοβουλία» και «από τα κάτω», πάντα στο πλαίσιο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, των θεσμών και της κοινωνίας της.

Για να αγοράσετε τον τόμο, πατήστε εδώ.

Κώστας Λάππας, Αντώνης Αναστασόπουλος, Ηλίας Κολοβός (επιμ.), Μνήμη Πηνελόπης Στάθη. Μελέτες ιστορίας και φιλολογίας, Ρέθυμνο: Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, 2010.

Ο τόμος αυτός, αφιερωμένος στη μνήμη της ιστορικού Πηνελόπης Στάθη (1947-2008), περιέχει 29 εργασίες φίλων και συναδέλφων της. Οι εργασίες είναι οργανωμένες σε πέντε ενότητες οι οποίες καλύπτουν ένα ευρύ θεματικό πεδίο. Μεταξύ άλλων, εξετάζονται ζητήματα σχετικά με τους θεσμούς του οθωμανικού κράτους και της ορθόδοξης εκκλησίας, τις οικονομικές δραστηριότητες χριστιανών και μουσουλμάνων κατά την οθωμανική περίοδο, την κοινωνική ζωή, την ιδεολογική και πολιτική χρήση της ιστορίας, τις σχέσεις των χριστιανών με τους μουσουλμάνους και του ελληνικού με το τουρκικό κράτος στον 19ο και τον πρώιμο 20ό αιώνα. Εξετάζονται επίσης πτυχές της πρώιμης ελληνικής αλλά και της αραβικής γραμματείας, της παιδείας και εκπαίδευσης των Ελλήνων στην Οθωμανική Αυτοκρατορία και το ελληνικό κράτος, καθώς και ζητήματα σχετικά με τη θεολογική γραμματεία, την εικόνα του ελληνορθόδοξου κόσμου στους ξένους περιηγητές, τον θρησκευτικό βίο χριστιανών και μουσουλμάνων με έμφαση σε θέματα θρησκευτικής ετερότητας. Μια ξεχωριστή ενότητα, τέλος, είναι αφιερωμένη στην Κωνσταντινούπολη.

Η Πηνελόπη Στάθη (1947-2008), ερευνήτρια στο Κέντρο Ερεύνης του Μεσαιωνικού και Νέου Ελληνισμού της Ακαδημίας Αθηνών, συνεργαζόταν στενά με το ΙΜΣ και διετέλεσε δύο φορές πρόεδρος της οργανωτικής επιτροπής του διεθνούς συμποσίου του, "Halcyon Days in Crete".

Για να αγοράσετε τον τόμο, πατήστε εδώ.

Halcyon Days in Crete VI

 

Antonis Anastasopoulos (ed.), The Eastern Mediterranean Under Ottoman Rule: Crete, 1645-1840. Halcyon Days in Crete VI: A Symposium Held in Rethymno, 13-15 January 2006, Rethymno: Crete University Press, 2008.

Η Κρήτη κατακτήθηκε από τους Οθωμανούς στα μέσα του 17ου αιώνα, και ήταν η τελευταία τους σημαντική και μακρόχρονη κατάκτηση νέων εδαφών. Η οθωμανική Κρήτη πρόσφατα προσείλκυσε το ενδιαφέρον των ιστορικών για διάφορους λόγους, μεταξύ των οποίων ξεχωρίζουν δύο ιδιαιτερότητες που σχετίζονται με ευρύτερα ζητήματα της οθωμανικής ιστορίας: η θέσπιση της ατομικής ιδιοκτησίας στη γη το 1670, αντίθετα με τη μακραίωνη παράδοση κρατικής γαιοκτησίας, και η ανάδυση ενός μεγάλου μουσουλμανικού πληθυσμού, κυρίως μέσω εξισλαμισμού. Τα άρθρα του τόμου αυτού φέρνουν στο φως νέες αρχειακές, αφηγηματικές και επιγραφικές πηγές για την οθωμανική Κρήτη και την ανατολική Μεσόγειο, και επιδιώκουν να συνεισφέρουν στην εξέταση αυτών αλλά και άλλων ζητημάτων: των σχέσεων κέντρου-περιφέρειας, της διοίκησης μιας νησιωτικής επαρχίας, της φορολόγησης, της αγροτικής παραγωγής, της κοινωνικής και πολιτιστικής ζωής. Ο τόμος αυτός είναι αφιερωμένος στους καθηγητές Ελισάβετ Α. Ζαχαριάδου και Βασίλη Δημητριάδη, για τη συνεισφορά τους στην οθωμανική ιστορία και ειδικότερα στην καθιέρωση των οθωμανικών σπουδών στο ΙΜΣ/ΙΤΕ και στο Πανεπιστήμιο Κρήτης.

Για να αγοράσετε τον τόμο, πατήστε εδώ.

Halcyon Days in Crete V

Antonis Anastasopoulos (ed.), Provincial Elites in the Ottoman Empire. Halcyon Days in Crete V: A Symposium Held in Rethymno, 10-12 January 2003, Rethymno: Crete University Press, 2005.

Ο ρόλος των επαρχιακών ελίτ στην Οθωμανική Αυτοκρατορία ήταν σημαντικός και πολλαπλός: συγκροτούσαν την ηγεσία των επαρχιακών κοινωνιών, δρούσαν ως πολιτικοί μεσολαβητές ανάμεσα στο κράτος και τις επαρχίες του, δραστηριοποιούνταν ως μισθωτές φόρων και επιχειρηματίες, αποτελούσαν πρότυπα για τους συγχρόνους τους. Η έννοια της επαρχιακής ελίτ στην Οθωμανική Αυτοκρατορία είναι εξ ορισμού αρκετά ευρεία λόγω της τεράστιας έκτασης της τελευταίας και της μακραίωνης ύπαρξής της. Όψεις αυτής της έννοιας διερευνούν τα 18 κείμενα που περιέχονται σε αυτόν τον τόμο και αναφέρονται τόσο στις μουσουλμανικές όσο και στις μη μουσουλμανικές ελίτ. Ανάμεσα στα θέματα που καλύπτονται περιλαμβάνονται η σύνθεση, τα χαρακτηριστικά και η κουλτούρα των ελίτ, οι σχέσεις πατρωνίας και οι πηγές πλούτου και δύναμης, οι σχέσεις των μελών της ελίτ με τις κρατικές αρχές και άλλα μέλη της ελίτ ή άλλες ελίτ και η κινητικότητα των ελίτ κατά την περίοδο που εκτείνεται από τον 15ο μέχρι τις αρχές του 20ού αιώνα.

Για να αγοράσετε τον τόμο, πατήστε εδώ.

Βασίλης Δημητριάδης - Διονυσία Δασκάλου (επιμ.), μετάφραση από τα τουρκικά: Βασίλης Δημητριάδης, Ελένη Καραντζίκου, Πηνελόπη Φωτεινού, Χρυσούλα Χριστοδουλάρα, Ο Κώδικας των Θυσιών. Ονόματα και δημευμένες περιουσίες των Χριστιανών αγωνιστών της Ανατολικής Κρήτης κατά την Επανάσταση του 1821, Ηράκλειο: Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης και Βικελαία Δημοτική Βιβλιοθήκη, 2003.

Οι Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης και η Βικελαία Δημοτική Βιβλιοθήκη εκδίδουν από κοινού τον «Κώδικα των Θυσιών», το οθωμανικό κατάστιχο που σώζεται στο Τουρκικό Αρχείο Ηρακλείου, στο οποίο καταγράφονται κατά επαρχία και κατά χωριό ονόματα των χριστιανών κατοίκων της Ανατολικής Κρήτης που σκοτώθηκαν, αιχμαλωτίστηκαν, πουλήθηκαν σκλάβοι ή διέφυγαν κατά τη διάρκεια της Επανάστασης του 1821, και οι περιουσίες τους δημεύτηκαν από το οθωμανικό δημόσιο ή αποδόθηκαν σε κληρονόμους των θυμάτων. Στον Κώδικα καταγράφονται επίσης τα ονόματα μουσουλμάνων εξωμοτών που οι περιουσίες τους δημεύτηκαν, καθώς και χριστιανών που είχαν χωράφια έξω από το κάστρο και σπίτια ή καταστήματα μέσα στην πόλη του Ηρακλείου, οι περισσότεροι από τους οποίους είχαν πέσει θύματα κατά τη μεγάλη σφαγή του Ιουνίου του 1821 στον Άγιο Μηνά, και οι περιουσίες τους πουλήθηκαν ή δωρήθηκαν σε μουσουλμάνους.

Ο Κώδικας, πέραν της προφανούς σημασίας του ως πολύτιμης μαρτυρίας για την ιστορία των ανθρώπων και των οικογενειών τους που χάθηκαν, αποτελεί ανεκτίμητης αξίας πηγή για τις συνέπειες της επανάστασης στον χριστιανικό πληθυσμό, για τις πολεμικές επιχειρήσεις των Οθωμανών εναντίον των εξεγερμένων χριστιανών, για την αγροτική οικονομία της εποχής, τη δημογραφική σύνθεση των οικισμών, τη μετεξέλιξη των επωνύμων και των τοπωνυμίων, κ.ά. Η μετάφραση συνοδεύεται από φωτογραφική αναπαραγωγή του οθωμανικού χειρογράφου -γραμμένου στην αραβική γραφή- εκτενή Εισαγωγή και Συμπεράσματα, αναλυτικούς πίνακες για τα θύματα και τις περιουσίες τους κατά επαρχία και χωριό, πίνακες τοπωνυμίων, γλωσσάρια, ευρετήρια κ.λπ.

Για να αγοράσετε τον τόμο, πατήστε εδώ.

Halcyon Days in Crete IV

Elizabeth Zachariadou (ed.), The Kapudan Pasha, His Office and his Domain. Halcyon Days in Crete IV: A Symposium Held in Rethymnon, 7-9 January 2000, Rethymnon: Crete University Press, 2002.

Η Οθωμανική Αυτοκρατορία διατηρούσε ένα διοικητικό ναυτικό δίκτυο που εκτεινόταν από τον Ινδικό Ωκεανό ως τα βορειοαφρικανικά σύνορα στη Μεσόγειο και από την Ερυθρά Θάλασσα μέχρι το Δούναβη, τον μεγάλο ποταμό που συνέδεε τις τουρκικές περιοχές με την Κεντρική Ευρώπη. Οι 25 μελέτες που περιλαμβάνονται σε αυτό τον τόμο ασχολούνται με την ηγετική φυσιογνωμία της οθωμανικής ναυτικής διοίκησης, τον αρχιναύαρχο ή καπουντάν πασά. Αποτελούν το προϊόν του Τέταρτου Διεθνούς Τουρκολογικού Συμποσίου που διοργανώθηκε στο Ρέθυμνο από το Ινστιτούτο Μεσογειακών Σπουδών τον Ιανουάριο του 2000.

Για να αγοράσετε τον τόμο, πατήστε εδώ.

Halcyon Days in Crete III

Elizabeth Zachariadou (ed.), Natural Disasters in the Ottoman Empire., Halcyon Days in Crete III: A Symposium Held in Rethymnon, 10-12 January 1997, Rethymnon: Crete University Press, 1999.

Μια φυσική καταστροφή, όπως ένας σεισμός ή μια πλημμύρα, ακολουθούμενη ενίοτε από μια δεύτερη, όπως μια φωτιά ή μια επιδημία, είναι ένα απρόβλεπτο γεγονός που έχει επιπτώσεις στην οικονομία ή τη δημογραφία μιας κοινωνίας, συχνά μάλιστα και στις σχέσεις των ατόμων με το κράτος ή τις θρησκευτικές αρχές. Οπωσδήποτε ο ρόλος των φυσικών καταστροφών στις ιστορικές εξελίξεις είναι αμφίσημος. Οι 19 μελέτες που περιλαμβάνονται σε αυτό τον τόμο και αποτελούν τον καρπό του Τρίτου Διεθνούς Τουρκολογικού Συμποσίου που διοργανώθηκε στο Ρέθυμνο από το Ινστιτούτο Μεσογειακών Σπουδών τον Ιανουάριο του 1997 ασχολούνται με τη μεθοδολογία της μελέτης των φυσικών καταστροφών και με τα προβλήματα που αναφέρθηκαν παραπάνω.

Για να αγοράσετε τον τόμο, πατήστε εδώ.

Halcyon Days in Crete II

Elizabeth Zachariadou (ed.), The Via Egnatia under Ottoman Rule (1380-1699). Halcyon Days in Crete II: A Symposium Held in Rethymnon, 9-11 January 1994, Rethymnon: Crete University Press, 1996.

Ο μεγάλος οδικός άξονας που κατασκεύασαν οι Pωμαίοι για να ενώσουν την Aδριατική με την Προποντίδα και τη Mαύρη Θάλασσα αχρηστεύθηκε σε σημαντικό βαθμό με την κάθοδο των Σλάβων προς τα Nότια Bαλκάνια (7ος-9ος αιώνας). Aνέκτησε τη λειτουργικότητά του κατά τον 14ο αιώνα, κατά την εξάπλωση των Oθωμανών στη νοτιοανατολική Eυρώπη. Oι τελευταίοι ενδιαφέρθηκαν αμέσως να επιβάλουν τον έλεγχό τους πάνω στη σημαντική αυτή οδική αρτηρία. Στο διάστημα της Tουρκοκρατίας και ως το τέλος περίπου του 16ου αιώνα, η Eγνατία Oδός και οι διασταυρώσεις της χρησίμευαν για τις πορείες στρατευμάτων, για τη μεταφορά εμπορευμάτων, κι ακόμη για την κυκλοφορία θρησκευτικών και πολιτισμικών ρευμάτων. Kαθώς η πόλη της Θεσσαλονίκης αποτελούσε τον κυριότερο κόμβο πάνω στην Eγνατία, αρκετά από τα κείμενα είναι αφιερωμένα στην πόλη αυτή. O τόμος περιλαμβάνει τις ανακοινώσεις που έγιναν στο Δεύτερο Διεθνές Tουρκολογικό Συμπόσιο, που διοργανώθηκε από το το Iνστιτούτο Mεσογειακών Σπουδών τον Iανουάριο του 1994.

Για να αγοράσετε τον τόμο, πατήστε εδώ.

Halcyon Days in Crete I

Elizabeth Zachariadou (ed.), The Ottoman Emirate (1300-1389). Halcyon Days in Crete I: A Symposium Held in Rethymnon, 11-13 January 1991, Rethymnon: Crete University Press, 1993.

Η μετατροπή ενός μικρού εμιράτου στην παντοδύναμη Oθωμανική Αυτοκρατορία, η οποία διαδέχθηκε εκείνη του Bυζαντίου και ήταν σε στενή επαφή με τον δυτικό χριστιανικό κόσμο επί πολλούς αιώνες, παραμένει ένα φαινόμενο με πολλαπλές ερμηνείες. Oι θεωρίες των μεγάλων ιστορικών M. F. Koprulu και P. Wittek, που διαμορφώθηκαν και οι δύο στη δεκαετία του 1930, έχουν πρόσφατα τροποποιηθεί. Πρόσφατες ανακαλύψεις και μελέτες που τις διαδέχθηκαν έχουν προκαλέσει πλήθος συζητήσεων, με νέα επιχειρήματα, και έδωσαν επιπρόσθετες ερμηνείες. O ρόλος των δερβίσηδων αναδεικνύεται σημαντικότερος από ό,τι νομιζόταν, και η ανακάλυψη νομισμάτων ρίχνει νέο φως στο ταπεινό ξεκίνημα των τούρκων εμίρηδων του 14ου αιώνα, ενώ το αρχειακό υλικό που μελετήθηκε αποσαφήνισε πολλούς από τους νεότερους θεσμούς της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. O τόμος περιλαμβάνει 17 άρθρα εστιασμένα στην επανεξέταση της ιστορίας του Oθωμανικού Eμιράτου, βασισμένα στις ανακοινώσεις που έγιναν στο Πρώτο Διεθνές Τουρκολογικό Συμπόσιο που διοργανώθηκε στο Ινστιτούτο Μεσογειακών Σπουδών τον Ιανουάριο του 1991.

Για να αγοράσετε τον τόμο, πατήστε εδώ.

Άλλες δημοσιεύσεις

Ηλίας Κολοβός,

Όπου ην κήπος: Η μεσογειακή νησιωτική οικονομία της Άνδρου σύμφωνα με το οθωμανικό κτηματολόγιο του 1670, Ηράκλειο: Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης και Καΐρειος Βιβλιοθήκη 2017.

Η µελέτη αυτή επιχειρεί να αναλύσει µια µικρού µεγέθους οικονοµία ενός µεσογειακού νησιού, της Άνδρου, µε βάση τα δεδοµένα του οθωµανικού κτηµατολογίου του έτους 1670, το οποίο δηµοσιεύεται ολόκληρο στο τέλος του βιβλίου σε µεταγραφή στα σύγχρονα τουρκικά και µετάφραση στα ελληνικά. Το οθωµανικό κτηµατολόγιο καταγράφει έναν-έναν τους ιδιοκτήτες γης στην Άνδρο και τις περιουσίες τους ανά οικισµό, αµέσως µετά το τέλος του Κρητικού Πολέµου. Αποτελεί µια σχεδόν πλήρη αποτύπωση του οικιστικού δικτύου του νησιού και των ανθρώπων του στα χρόνια των Οθωµανών· οι σύγχρονοι Ανδριώτες που θα ξεφυλλίσουν τις σελίδες της έκδοσης του κτηµατολογίου θα συναντήσουν εδώ τους οικισµούς, τα βαφτιστικά και τα οικογενειακά ονόµατα των παλαιότερων Ανδριωτών, καθώς η βασική δοµή του πληθυσµού και της εγκατοίκησης στο νησί είχε ήδη αποκρυσταλλωθεί στα χρόνια των Οθωµανών και δεν είχε αλλάξει µέχρι πολύ πρόσφατα. Επίσης, η ανάλυση των περιουσιών και των µεγεθών της οικονοµίας του νησιού στην δεδοµένη χρονική στιγµή, δηλαδή στα τέλη του 17ου αιώνα, αποκαλύπτει -σύµφωνα µε τις εκτιµήσεις της µελέτης- το λησµονηµένο σήµερα αγροτικό παρελθόν της Άνδρου, που τότε ξανοιγόταν ακόµη δειλά στην ναυτιλία, κυρίως µέσω της εµπορευµατοποίησης του µεταξιού. Επιπλέον, η ανάλυση της κατανοµής των περιουσιών µε βάση το οθωµανικό κτηµατολόγιο µας δίνει την δυνατότητα να εντοπίσουµε την κοινωνική διαστρωµάτωση στην Άνδρο των πρώιµων νεότερων χρόνων, µεταξύ των αρχόντων της Χώρας και των αγροτικών πληθυσµών που καλλιεργούσαν την γη και έβοσκαν τα κοπάδια τους στις κοιλάδες και τις πλαγιές του νησιού.

Για να αγοράσετε τον τόμο, πατήστε εδώ.

 

Marinos Sariyannis (with a chapter by Ekin Tuşalp Atiyaş), Ottoman Political Thought up to the Tanzimat: A Concise History, Rethymno: Foundation for Research and Technology-Hellas - Institute for Mediterranean Studies, 2015.

Η μονογραφία, η οποία διατίθεται σε ηλεκτρονική μορφή από την ιστοσελίδα του προγράμματος OTTPOL («Αριστεία ΙΙ»), είναι το κύριο προϊόν του προγράμματος. Αποτελεί μια μελέτη αναφοράς, που συγκεντρώνει τις διαθέσιμες πηγές οθωμανικής πολιτικής σκέψης, κατηγοριοποιώντας τες σε ευρύτερα ιδεολογικά ρεύματα και αναζητώντας τη διασύνδεσή τους με τις κοινωνικοπολιτικές εξελίξεις. Από τις τελευταίες σπίθες της ιδεολογίας του γαζά και τα πρώτα τεκμήρια της περσικής πολιτικής φιλοσοφίας το 15ο αιώνα μέχρι τους απολογητές των δυτικότροπων στρατιωτικών μεταρρυθμίσεων στις αρχές του 19ου αιώνα, το βιβλίο συνιστά μια απόπειρα μελέτης, όσο το δυνατόν πιο περιεκτικής, της πληθώρας θεωριών και απόψεων, με στόχο τον προσδιορισμό των ιδεολογικών τάσεων και όχι την απλή καταγραφή κειμένων και συγγραφέων. Για πρώτη φορά επιχειρείται μια συνολική μελέτη της εξέλιξης της οθωμανικής σκέψης, η οποία καλύπτει εκδεδομένο και ανέκδοτο υλικό τόσο από την πολιτική γραμματεία καθεαυτή όσο και από έργα νομικού, γεωγραφικού ή ακόμα και μαγικού-προγνωστικού χαρακτήρα.

Για να κατεβάσετε δωρεάν τον τόμο, πατήστε εδώ.

 

Marinos Sariyannis (γενική επιμέλεια), Gülsün Aksoy-Aivali, Marina Demetriadou, Yannis Spyropoulos, Katerina Stathi και Yorgos Vidras (επιμ.), Antonis Anastasopoulos και Elias Kolovos (σύμβουλοι έκδοσης), New Trends in Ottoman Studies: Papers presented at the 20th CIÉPO Symposium, Rethymno, 27 June - 1 July 2012, University of Crete - Department of History and Archaeology & Foundation for Research and Technology-Hellas - Institute for Mediterranean Studies, Ρέθυμνο 2014.

Το συλλογικό ετούτο έργο αποτελεί τη δημοσίευση των πρακτικών του 20ού συμποσίου της Διεθνούς Επιτροπής Προοθωμανικών και Οθωμανικών Σπουδών (CIÉPO-Comité International des Études Pré-Ottomanes et Ottomanes), που διοργανώθηκε στο Ρέθυμνο στις 27 Ιουνίου-1 Ιουλίου 2012 από το Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης και το Ινστιτούτο Μεσογειακών Σπουδών του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Έρευνας. Από τις 224 ανακοινώσεις που παρουσιάστηκαν στο συνέδριο, 83 κατατέθηκαν προς δημοσίευση και συμπεριλήφθηκαν στον παρόντα τόμο, ο οποίος φιλοδοξεί να αναδείξει τις νέες τάσεις που επικρατούν σήμερα στον χώρο της οθωμανικής ιστοριογραφίας. Ο τόμος χωρίζεται σε έξι θεματικούς άξονες με τους παρακάτω τίτλους: α. Οικονομία και δημόσια οικονομικά, β. Θεσμοί και ελίτ, γ. Οθωμανικές επαρχίες, δ. Στο πλαίσιο ενός ευρύτερου κόσμου, ε. Πολιτισμός και ιδεολογία, στ. Καλές τέχνες, αρχιτεκτονική και αρχαιολογία.

Για να κατεβάσετε δωρεάν τον τόμο, πατήστε εδώ.

 

Ηλίας Κολοβός (επιμ.), Οθωμανικές πηγές για τη νεώτερη ιστορία της Λευκάδας, Ηράκλειο: Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, 2013.

Στον παρόντα τόμο μεταφράζονται οθωμανικά ιστορικά τεκμήρια για τη νεώτερη ιστορία της Λευκάδας, χρονολογούμενα μεταξύ του 15ου και του 17ου αιώνα. Οι πηγές ρίχνουν φως στην ιστορία του φρουρίου της Αγίας Μαύρας και των οικισμών που βρίσκονταν γύρω του κατά τους οθωμανικούς χρόνους, μας παρέχουν μια αναλυτική καταγραφή των χωριών της Λευκάδας και των δημογραφικών τους αναστημάτων, ενώ προσφέρουν επίσης έναν κατάλογο των οικογενειακών ονομάτων των Λευκαδίων ανά οικισμό από τα μέσα του 17ου αιώνα.

Η εκτενής εισαγωγή του βιβλίου τοποθετεί το φρούριο της Αγίας Μαύρας και τη Λευκάδα στο κέντρο της οθωμανικής μεθορίου στο Ιόνιο Πέλαγος, απέναντι από τα βενετικά νησιά. Ως τμήμα της ευρύτερης μεθορίου της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στη Μεσόγειο, το Ιόνιο Πέλαγος, με βάση το παράδειγμα της Αγίας Μαύρας και της Λευκάδας, εξετάζεται ως στρατιωτική, πολιτική και δημοσιονομική ζώνη, αλλά και ως χώρος εμπορικών και πολιτισμικών ανταλλαγών.

Για να αγοράσετε τον τόμο, πατήστε εδώ.

 

Κώστας Λάππας, Αντώνης Αναστασόπουλος, Ηλίας Κολοβός (επιμ.), Μνήμη Πηνελόπης Στάθη. Μελέτες ιστορίας και φιλολογίας, Ρέθυμνο: Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, 2010.

Ο τόμος αυτός, αφιερωμένος στη μνήμη της ιστορικού Πηνελόπης Στάθη (1947-2008), περιέχει 29 εργασίες φίλων και συναδέλφων της. Οι εργασίες είναι οργανωμένες σε πέντε ενότητες οι οποίες καλύπτουν ένα ευρύ θεματικό πεδίο. Μεταξύ άλλων, εξετάζονται ζητήματα σχετικά με τους θεσμούς του οθωμανικού κράτους και της ορθόδοξης εκκλησίας, τις οικονομικές δραστηριότητες χριστιανών και μουσουλμάνων κατά την οθωμανική περίοδο, την κοινωνική ζωή, την ιδεολογική και πολιτική χρήση της ιστορίας, τις σχέσεις των χριστιανών με τους μουσουλμάνους και του ελληνικού με το τουρκικό κράτος στον 19ο και τον πρώιμο 20ό αιώνα. Εξετάζονται επίσης πτυχές της πρώιμης ελληνικής αλλά και της αραβικής γραμματείας, της παιδείας και εκπαίδευσης των Ελλήνων στην Οθωμανική Αυτοκρατορία και το ελληνικό κράτος, καθώς και ζητήματα σχετικά με τη θεολογική γραμματεία, την εικόνα του ελληνορθόδοξου κόσμου στους ξένους περιηγητές, τον θρησκευτικό βίο χριστιανών και μουσουλμάνων με έμφαση σε θέματα θρησκευτικής ετερότητας. Μια ξεχωριστή ενότητα, τέλος, είναι αφιερωμένη στην Κωνσταντινούπολη.

Η Πηνελόπη Στάθη (1947-2008), ερευνήτρια στο Κέντρο Ερεύνης του Μεσαιωνικού και Νέου Ελληνισμού της Ακαδημίας Αθηνών, συνεργαζόταν στενά με το ΙΜΣ και διετέλεσε δύο φορές πρόεδρος της οργανωτικής επιτροπής του διεθνούς συμποσίου του, "Halcyon Days in Crete".

Για να αγοράσετε τον τόμο, πατήστε εδώ.

 

Βασίλης Δημητριάδης - Διονυσία Δασκάλου (επιμ.), μετάφραση από τα τουρκικά: Βασίλης Δημητριάδης, Ελένη Καραντζίκου, Πηνελόπη Φωτεινού, Χρυσούλα Χριστοδουλάρα, Ο Κώδικας των Θυσιών. Ονόματα και δημευμένες περιουσίες των Χριστιανών αγωνιστών της Ανατολικής Κρήτης κατά την Επανάσταση του 1821, Ηράκλειο: Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης και Βικελαία Δημοτική Βιβλιοθήκη, 2003.

Οι Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης και η Βικελαία Δημοτική Βιβλιοθήκη εκδίδουν από κοινού τον «Κώδικα των Θυσιών», το οθωμανικό κατάστιχο που σώζεται στο Τουρκικό Αρχείο Ηρακλείου, στο οποίο καταγράφονται κατά επαρχία και κατά χωριό ονόματα των χριστιανών κατοίκων της Ανατολικής Κρήτης που σκοτώθηκαν, αιχμαλωτίστηκαν, πουλήθηκαν σκλάβοι ή διέφυγαν κατά τη διάρκεια της Επανάστασης του 1821, και οι περιουσίες τους δημεύτηκαν από το οθωμανικό δημόσιο ή αποδόθηκαν σε κληρονόμους των θυμάτων. Στον Κώδικα καταγράφονται επίσης τα ονόματα μουσουλμάνων εξωμοτών που οι περιουσίες τους δημεύτηκαν, καθώς και χριστιανών που είχαν χωράφια έξω από το κάστρο και σπίτια ή καταστήματα μέσα στην πόλη του Ηρακλείου, οι περισσότεροι από τους οποίους είχαν πέσει θύματα κατά τη μεγάλη σφαγή του Ιουνίου του 1821 στον Άγιο Μηνά, και οι περιουσίες τους πουλήθηκαν ή δωρήθηκαν σε μουσουλμάνους.

Ο Κώδικας, πέραν της προφανούς σημασίας του ως πολύτιμης μαρτυρίας για την ιστορία των ανθρώπων και των οικογενειών τους που χάθηκαν, αποτελεί ανεκτίμητης αξίας πηγή για τις συνέπειες της επανάστασης στον χριστιανικό πληθυσμό, για τις πολεμικές επιχειρήσεις των Οθωμανών εναντίον των εξεγερμένων χριστιανών, για την αγροτική οικονομία της εποχής, τη δημογραφική σύνθεση των οικισμών, τη μετεξέλιξη των επωνύμων και των τοπωνυμίων, κ.ά. Η μετάφραση συνοδεύεται από φωτογραφική αναπαραγωγή του οθωμανικού χειρογράφου -γραμμένου στην αραβική γραφή- εκτενή Εισαγωγή και Συμπεράσματα, αναλυτικούς πίνακες για τα θύματα και τις περιουσίες τους κατά επαρχία και χωριό, πίνακες τοπωνυμίων, γλωσσάρια, ευρετήρια κ.λπ.

Για να αγοράσετε τον τόμο, πατήστε εδώ .